De wetenschap achter kinderlijke geheugenontwikkeling
Iedere ouder maakt foto's van de eerste verjaardag, de eerste stapjes en de eerste keer zelfstandig eten. Toch kunnen de meeste mensen zich daar later helemaal niets meer van herinneren.
Hoe kan dat? Betekent dit dat baby's geen herinneringen opslaan?
Het verrassende antwoord is: nee. Baby's maken wel degelijk herinneringen. Alleen zijn die vaak niet meer bewust terug te halen wanneer we ouder worden. Wetenschappers noemen dit verschijnsel childhood amnesia of kinderlijke amnesie.
In deze blog leggen we uit hoe dat werkt en waarom alle mooie momenten met jouw kleine smulpaap tóch ontzettend waardevol zijn.
Wat is kinderlijke amnesie?
Vrijwel alle volwassenen kunnen zich weinig tot niets herinneren van de eerste drie levensjaren. De eerste bewuste herinneringen ontstaan gemiddeld ergens tussen de 3 en 4 jaar, al verschilt dit per persoon. Sommige mensen herinneren zich losse gebeurtenissen van rond hun tweede verjaardag, terwijl anderen pas herinneringen hebben vanaf vijfjarige leeftijd.
Dit verschijnsel heet childhood amnesia en wordt al meer dan honderd jaar onderzocht.
Baby's kunnen wél leren en onthouden
Dat betekent gelukkig niet dat baby's niets onthouden. Integendeel!
Al in de eerste maanden herkennen baby's stemmen, gezichten, geuren en dagelijkse routines. Ze leren razendsnel nieuwe vaardigheden en slaan voortdurend informatie op. Zonder dit vermogen zouden baby's nooit leren rollen, kruipen, lopen of praten.
Het verschil zit in het soort geheugen.
Een baby kan uitstekend leren hoe iets werkt of iemand herkennen, maar het vermogen om later bewust een persoonlijke gebeurtenis terug te halen ("Ik weet nog dat...") ontwikkelt zich veel later.
Waarom verdwijnen die vroege herinneringen?
Wetenschappers denken dat meerdere processen tegelijk verantwoordelijk zijn.
1. De hippocampus is nog volop in ontwikkeling
De hippocampus is een belangrijk hersengebied voor het opslaan van autobiografische herinneringen.
Hoewel baby's dit hersengebied al gebruiken, blijft het zich jarenlang ontwikkelen. Daardoor worden vroege herinneringen minder stabiel opgeslagen dan later in het leven.
2. Taal helpt herinneringen bewaren
Een tweede belangrijke factor is taal.
Volwassenen onthouden gebeurtenissen vaak doordat we er woorden aan geven.
Een peuter zonder uitgebreide woordenschat beleeft natuurlijk van alles, maar kan die ervaringen nog niet goed onder woorden brengen. Daardoor worden herinneringen minder stevig vastgelegd.
Onderzoek laat zelfs zien dat kinderen die thuis veel praten over gebeurtenissen later vaak meer vroege herinneringen behouden.
3. Je gevoel van 'ik' groeit nog
Autobiografische herinneringen draaien niet alleen om een gebeurtenis.
Ze draaien ook om wie jij bent.
Een jong kind ontwikkelt pas geleidelijk een stabiel zelfbeeld. Naarmate kinderen beter begrijpen dat zij dezelfde persoon zijn als gisteren of vorige maand, worden herinneringen steeds persoonlijker opgeslagen.
Ook dit draagt waarschijnlijk bij aan het ontstaan van blijvende herinneringen.
Kunnen sommige mensen zich toch hun babytijd herinneren?
Soms denken mensen dat ze zich gebeurtenissen van vóór hun tweede verjaardag herinneren.
Dat kan, maar wetenschappers weten ook dat foto's, verhalen van familie en video's echte herinneringen kunnen vermengen met informatie die later is toegevoegd.
Daardoor is het vaak moeilijk om vast te stellen of een vroege herinnering volledig uit eigen ervaring komt.
Dat betekent niet dat zulke herinneringen "nep" zijn, maar wel dat ons geheugen verrassend beïnvloedbaar is.
Zijn die eerste jaren dan wel belangrijk?
Absoluut! Ook al zal jouw kindje zich later waarschijnlijk niet meer herinneren dat jullie samen gingen picknicken of voor het eerst fruit proefden, die ervaringen zijn allesbehalve verloren.
Juist in de eerste levensjaren leert een kind vertrouwen opbouwen, emoties herkennen, sociale contacten aangaan en de wereld ontdekken.
Deze ervaringen vormen de basis voor de verdere ontwikkeling, ook wanneer de bewuste herinnering later verdwijnt.
Met andere woorden: Je kindje vergeet misschien de gebeurtenis, maar niet wat het ervan heeft geleerd.
Samen herinneringen maken blijft waardevol
Misschien zal jouw kleine smulpaap zich later niet meer herinneren hoe trots hij was op zijn eerste hapje banaan of dat gezellige ontbijt in de tuin.
Maar die momenten helpen wél bij het opbouwen van zelfvertrouwen, veiligheid en een liefdevolle band.
En misschien zijn die herinneringen uiteindelijk wel minstens zo belangrijk voor jou als ouder. Dus blijf foto's maken, samen lachen, ontdekken en genieten.
Want ook als je kindje het later niet meer precies kan navertellen, draagt ieder bijzonder moment een klein steentje bij aan zijn of haar ontwikkeling.
Ook interessant: samen herinneringen maken deze zomer
Misschien zal jouw kleine smulpaap zich die eerste picknick, het spetteren met water of het ontdekken van een lieveheersbeestje later niet meer bewust herinneren. Toch zijn juist die kleine momenten ontzettend waardevol. Ze helpen je kindje de wereld te ontdekken én vormen de basis voor zijn of haar ontwikkeling.
Ben je nog op zoek naar leuke ideeën om samen op pad te gaan? Lees dan ook onze vorige blog: 👉 10 leuke zomeractiviteiten met je baby of dreumes (6 maanden t/m 3 jaar) 🌞💚
