Je zet met liefde een bordje eten neer en nog voordat de eerste hap binnen is, wordt de broccoli fijngeknepen, de pasta over het bord geschoven en een stukje banaan uitgebreid tussen twee vingers onderzocht. En ja hoor… even later belandt er natuurlijk ook iets op de grond. 😅
Voor volwassenen kan dat al snel voelen alsof er vooral met eten wordt gespeeld in plaats van gegeten. Maar voor een baby die nog maar net kennismaakt met vaste voeding is een maaltijd veel meer dan alleen eten. Kijken, voelen, ruiken, pakken en proeven horen allemaal bij het ontdekken van wat er op het bord ligt.
Eten is nog helemaal nieuw
Wij hoeven niet meer na te denken over hoe een stukje banaan voelt of wat er gebeurt wanneer je in een zacht stukje avocado knijpt. Voor een baby zijn dit juist nieuwe ervaringen. Iedere structuur, temperatuur, geur en smaak moet nog worden ontdekt.
Daarom gaat een hapje lang niet altijd meteen richting de mond. Je kindje kan het eerst vastpakken, draaien, pletten of van de ene naar de andere hand verplaatsen. Zo wordt stap voor stap duidelijk wat eten eigenlijk is en wat je ermee kunt doen.
Wat eruitziet als geknoei, kan dus tegelijkertijd één grote ontdekkingstocht zijn.
Voelen hoort bij kennismaken met eten
Jonge kinderen ontdekken de wereld met hun zintuigen. Aan tafel is dat niet anders. Een stukje komkommer voelt heel anders dan een zachte aardbei en yoghurt reageert weer compleet anders wanneer je er met een vinger doorheen gaat.
Door verschillende soorten eten aan te raken, krijgt je kindje informatie over wat er voor hem of haar ligt. Is het hard of zacht? Glad of plakkerig? Warm of koud? Kun je het makkelijk vastpakken of glipt het steeds uit je hand?
Die ervaring begint dus al voordat er daadwerkelijk wordt geproefd.
Van knijpen naar zelfstandig eten
Spelen met eten heeft ook een heel praktische kant. Om uiteindelijk zelfstandig te kunnen eten, moet je kindje behoorlijk wat vaardigheden onder de knie krijgen.
Een stukje eten vastpakken, naar de mond brengen, loslaten en later een lepel gebruiken vraagt allemaal om coördinatie. Zeker in het begin gaat dat nog lang niet altijd zoals bedoeld. Een stukje fruit kan uit een handje glippen en een lepel komt soms naast in plaats van ín de mond terecht.
Door steeds opnieuw te proberen, krijgt je kindje meer ervaring met deze bewegingen.
En ja, daar hoort knoeien voorlopig gewoon een beetje bij. 😉
Moet je baby dan altijd met eten mogen spelen?
Dat hoeft natuurlijk ook weer niet. Er is een verschil tussen ruimte geven om eten te ontdekken en iedere maaltijd volledig te laten veranderen in een voedselgevecht. 😄
Je kunt je kindje rustig laten voelen en experimenteren, terwijl je tegelijkertijd steeds meer laat zien waar het eetmoment voor bedoeld is. Samen aan tafel zitten helpt daarbij. Je kindje ziet hoe jij een hap neemt, bestek gebruikt en uit een beker drinkt.
Probeer vooral te kijken naar wat er gebeurt. Is je kindje geconcentreerd bezig met een stukje eten? Dan is er waarschijnlijk nog volop interesse. Wordt alles zonder aandacht van tafel geveegd en is eten totaal niet meer interessant? Dan kan dat juist een teken zijn dat het eetmoment wel zo'n beetje klaar is.
Waarom belandt eten steeds op de grond?
Vrijwel iedere ouder maakt vroeg of laat kennis met deze fase. Je raapt een stukje eten op, legt het terug en een paar seconden later ligt het… precies weer op dezelfde plek op de vloer.
Soms gebeurt dat per ongeluk. Soms ontdekt een kindje simpelweg wat er gebeurt wanneer iets wordt losgelaten. En soms is het vooral een signaal dat de aandacht voor de maaltijd weg is of dat je kindje genoeg heeft gehad.
Probeer er daarom niet automatisch vanuit te gaan dat je baby expres eten verspilt of vervelend doet. Jonge kinderen moeten nog leren wat er tijdens een eetmoment van ze wordt verwacht.
Merk je dat het gooien steeds opnieuw begint zodra je kindje klaar lijkt te zijn? Dan kun je het bordje rustig weghalen en het eetmoment afronden.
Begin eens met kleine porties
Een vol bord kan er gezellig uitzien, maar je hoeft een beginnende eter niet meteen een complete maaltijd voor te schotelen. Een paar kleine porties geven al genoeg om te bekijken, voelen en proeven.
Is iets op? Dan kun je altijd nog wat bijgeven. Dat maakt het eetmoment overzichtelijker en zorgt er tegelijkertijd voor dat er minder eten verloren gaat wanneer de experimenteerdrang toeslaat.
Het geeft je bovendien de mogelijkheid om te zien waar je kindje op dat moment interesse in heeft, zonder dat er meteen een heel bord door elkaar wordt gekneed.
Maak knoeien vooral praktisch
Dat zelfstandig leren eten rommelig kan zijn, betekent niet dat je na iedere maaltijd de halve keuken hoeft schoon te maken. Een paar praktische hulpmiddelen kunnen een groot verschil maken.
Een slabbetje met opvangbakje kan gevallen hapjes opvangen, terwijl een placemat helpt om de tafel gemakkelijker schoon te houden. Een bordje of kommetje met zuignap blijft beter op zijn plek wanneer nieuwsgierige handjes beginnen te trekken en duwen.
En zodra je kindje zelf met een lepel of vork wil oefenen, kan babybestek dat prettig in kleine handjes ligt het proberen makkelijker maken.
Zo krijgt je kindje ruimte om te ontdekken zonder dat jij bij ieder geknoeid hapje meteen hoeft in te grijpen.
Probeer niet ieder hapje te sturen
Wanneer je ziet dat er meer wordt gekneed dan gegeten, kan de verleiding groot zijn om het eten snel zelf met een lepel aan te bieden. Toch kan het juist waardevol zijn om je kindje regelmatig zelf te laten proberen.
Dat betekent niet dat je nooit mag helpen. Je kunt prima afwisselen tussen zelf eten, samen oefenen en een handje helpen wanneer dat nodig is. Het doel is niet dat je baby zo snel mogelijk volledig zelfstandig eet, maar dat er steeds meer gelegenheid ontstaat om vaardigheden te oefenen.
De ene maaltijd gaat dat verrassend goed. De volgende eindigt misschien met yoghurt op de tafel, de stoel én ergens in het haar.
Ook dat hoort erbij.
Wanneer wordt spelen vooral spelen?
Naarmate je kindje ouder wordt, kun je steeds meer onderscheid gaan zien tussen eten onderzoeken en spelen omdat de maaltijd eigenlijk voorbij is.
Een kindje dat aandachtig in een stukje eten knijpt, eraan ruikt en vervolgens voorzichtig proeft, is duidelijk nog bezig met ontdekken. Een kindje dat na twintig minuten verzadigd achterover zit en voor de vijfde keer enthousiast een handvol eten richting de vloer gooit, geeft waarschijnlijk een ander signaal af.
Door daarop te letten, hoef je niet voortdurend regels op te leggen. Je kunt ruimte geven wanneer er wordt ontdekt en het eetmoment rustig afronden wanneer de interesse verdwenen is.
Leren eten hoeft niet netjes te gaan
Zelfstandig leren eten is geen rechte lijn van de eerste hap naar keurig met mes en vork eten. Het is een proces vol proberen, voelen, morsen, proeven en opnieuw proberen.
Probeer het geknoei daarom niet alleen te zien als iets wat moet worden opgeruimd. Voor je kleine smulpaap is er tijdens zo'n maaltijd ontzettend veel te ontdekken.
Vandaag wordt de avocado misschien vooral fijngeknepen. Morgen belandt er ineens een stukje in de mond. En voordat je het weet, probeert je kindje heel serieus zelf met een lepel te eten. 🥄
Geef die kleine handjes dus lekker de ruimte om te oefenen.
Want leren eten mag best een beetje rommelig zijn. 💚
Nog meer ontdekken aan tafel?
Benieuwd waarom jouw eigen bord soms véél interessanter lijkt dan dat van je kindje? 👀 In onze vorige blog lees je waarom je baby steeds jouw eten wil hebben en hoe kijken, nadoen en samen eten bijdragen aan het ontdekken van nieuwe smaken en zelfstandig leren eten.
Zo blijkt maar weer: aan tafel wordt niet alleen gegeten, maar iedere dag opnieuw ontdekt en geleerd.
Bij elke hap een glimlach.
